Metody hormonalne

Metody hormonalne polegają na dostarczaniu organizmowi syntetycznych hormonów (estrogeny i progesteron) podobnych do wytwarzanych przez organizm kobiety. Zapobiegają one ciąży na kilka sposobów:

• hamują dojrzewanie i uwalnianie komórki jajowej, uniemożliwiając jej zapłodnienie,
• zagęszczają śluz obecny w szyjce macicy utrudniając plemnikom dotarcie do jamy macicyi jajowodu,
• ograniczają wzrost śluzówki macicy, uniemożliwiając zagnieżdżenie zapłodnionej komórki jajowej.

Wszystkie te elementy powodują, że doustna antykoncepcja hormonalna niemal w 100% zabezpiecza przed nieplanowaną ciążą będąc jednocześnie łatwą w zastosowaniu.

PIGUŁKI ANTYKONCEPCYJNE

Można powiedzieć, że tabletki są coraz bardziej powszechną metodą antykoncepcji. Nie bez znaczenia jest fakt doskonalenia tej formy w miarę upływu czasu od wynalezienia. Pigułki mają coraz mniej skutków ubocznych, rzadziej wywołują nudności, obrzęki, nie powodują przybierania na wadze.
Z reguły jedna tabletka zawiera dwa hormony: estrogen i progestagen. Młodym kobietom polecana jest pigułka z małą dawką estrogenów, gdyż niewielka ilość hormonów minimalizuje skutki uboczne. Skuteczność antykoncepcyjna tabletek jest wysoka. Dodatkową zaletą stosowania tabletek hormonalnych są właściwości profilaktyczne - zmniejszają ryzyko zachorowania na raka trzonu szyjki macicy oraz jajnika i pojawienia się mięśniaków, a także łagodnych zmian w piersiach. Innym atutem jest hamowanie zbyt obfitych krwawień, łagodzenie dolegliwości związane z zespołem napięcia przedmiesiączkowego i miesiączką
oraz regulacja cyklu menstruacyjnego. Należy jednak pamiętać o regularnym ich stosowaniu, codziennie o tej samej porze. Antykoncepcja doustna sprzyja powstawaniu grzybicy pochwy, zwiększa wrażliwość na promieniowanie ultrafioletowe. Nie można jej zażywać m.in. przy zakrzepicy, chorobach wątroby. Tabletki hormonalne są dobierane indywidualnie przez lekarza ginekologa i są dostępne tylko na receptę.

Obecnie w aptekach możemy dostać nawet kilkanaście rodzajów pigułek antykoncepcyjnych. Preparaty różnią się rodzajami lub dawkami hormonów z obydwu grup (estrogen i progesteron).

Pigułki antykoncepcyjne przyjmuje się codziennie począwszy od pierwszego dnia miesiączki (o tej samej porze) przez 21 dni. Następnie należy przerwać ich przyjmowanie na 7 dni – w tym czasie pojawi się krwawienie przypominające miesiączkę. Po przerwie, ponownie następuje 21-dniowy okres przyjmowania pigułek itd. Pigułek nie powinny przyjmować kobiety, które palą papierosy, gdyż zawarte w nich substancje w połączeniu z hormonami zwiększają ryzyko powstania choroby zakrzepowej (wyjątkiem jest minipigułka).
Dostępne środki antykoncepcji hormonalnej:

Pigułki jednofazowe
Wszystkie pigułki w opakowaniu zawierają taką samą ilość dwóch hormonów – progestagenu i estrogenu, w bardzo małych dawkach. Pigułki jednofazowe są odpowiednie dla wszystkich, a w szczególności dla młodych, niepalących kobiet. Są odpowiednie także dla tych, które rodziły.
Stosowanie
Pierwszą tabletkę należy przyjąć w pierwszym dniu cyklu (w dniu pojawienia się miesiączki). Kolejne pigułki przyjmuje się przez 21 dni o stałej porze. Po 21 dniach należy zrobić 7-dniową przerwę, podczas której występuje krwawienie. Następnego dnia po przerwie trzeba rozpocząć nowe opakowanie.
Działanie
W cyklu regulowanym przez pigułki poziom hormonów jest stały przez trzy tygodnie, uniemożliwiając dojrzewanie komórki jajowej. Ponadto pigułki zagęszczają śluz w szyjce macicy, utrudniając plemnikom przedostanie się do macicy.
Zalety
Wysoka skuteczność (wskaźnik Pearla wynosi 0,1- 0,2) .
Można opóźnić termin krwawienia, gdy wypada ono w niedogodnym terminie, przyjmując 2-3 opakowania tabletek bez 7-dniowej przerwy. Nie powodują tycia.

Wady
Codziennie trzeba pamiętać o przyjęciu pigułki. Niektóre kobiety narzekają, że pigułki obniżają libido.

Pigułki dwufazowe
Opakowanie zawiera dwa rodzaje tabletek (10+11), które różnią się między sobą kolorem. Wszystkie zawierają taką samą ilość estrogenu jednak, w zależności od fazy cyklu, zmienna jest zawartość progestagenu. Pigułki dwufazowe są przepisywane najczęściej kobietom, które mają nieregularne, obfite miesiączki lub cierpią na PMS .
Stosowanie
Przyjmowanie rozpoczyna się od tabletki oznaczonej na listku jedynką. Przyjmuje się ją pierwszego lub piątego dnia cyklu. Tabletki przyjmuje się przez kolejne 21 dni, po czym następuje 7-dniowa przerwa.
Działanie
Preparat hamuje jajeczkowanie oraz powoduje zagęszczenie śluzu w szyjce macicy.
Zalety
Bardzo skuteczne (wskaźnik Pearla wynosi 0,1- 0,2). Rozwiązują problem bolesnych i nieregularnych miesiączek, skutecznie osłabiają objawy napięcia przedmiesiączkowego.
Wady
Wymagają większej dyscypliny w stosowaniu – należy pamiętać nie tylko o codziennym przyjmowaniu pigułki, ale również uważać, by nie pomylić koloru. Mogą powodować niewielki przyrost wagi. Czasami  można odczuwać nudności lub odczuwać bolesność piersi.

Pigułki trójfazowe
Opakowanie zawiera trzy rodzaje tabletek w różnych kolorach o różnej zawartości estrogenu i progestagenu. Naśladują one wahania hormonów podczas naturalnego cyklu. Są najlepsze dla kobiet, które rodziły już dzieci. Nie mogą ich przyjmować kobiety, które palą.

Stosowanie
Tabletki przyjmuje się zgodnie z kierunkiem wskazywanym przez strzałki na listku. Przyjmowanie rozpoczyna się zawsze pierwszego dnia cyklu i bierze o tej samej porze przez kolejne 21 dni. Po tym następuje 7-dniowa przerwa, podczas której pojawia się krwawienie.
Działanie
Hamują owulację i uniemożliwiają przedostanie się plemników do macicy. Zmieniają także błonę śluzową macicy, uniemożliwiając zagnieżdżenie się zarodka.
Zalety
Bardzo skuteczne (wskaźnik Pearla wynosi 0,1- 0,2). Regulują długość cyklu miesięcznego, likwidują obfite krwawienia.
Wady
Przez pierwsze miesiące można odczuwać podobne dolegliwości jak w przypadku innych pigułek (nudności, bolesność piersi).

Minipigułki
Minipigułka zawiera minimalną ilość tylko jednego hormonu – progestagenu. Najlepsza dla kobiet karmiących, gdyż nie wpływa na laktację i nie przenika do mleka matki. Jest także dobrym rozwiązaniem dla kobiet które ze względu na to, że palą papierosy nie mogą przyjmować pigułek zawierających estrogen. Należy dodać, że jest odpowiednia także dla kobiet cierpiących na PMS i źle znoszących pigułki o wyższym stężeniu hormonów,  znacznie podnosząc jakość życia.
Stosowanie
W opakowaniu znajduje się 28 tabletek, które zażywa się codziennie o tej samej porze. Tabletki z kolejnych opakowań przyjmuje się w sposób ciągły – bez  przerwy! (w przeciwieństwie do innych pigułek).
Działanie
Mechanizm działania pigułek progesteronowych polega głównie na zmianie charakteru śluzu szyjki macicy w taki sposób, że staje się on nieprzenikliwy dla plemników. Przy długotrwałym stosowaniu środek wpływa także hamująco na jajeczkowanie, co zwiększa jego skuteczność. W odróżnieniu od środków dwuskładnikowych pigułki progesteronowe zażywa się bez przerw - nawet podczas miesiączek, które są w tej metodzie naturalne.
Zalety
Mogą je stosować kobiety karmiące, cierpiące na PMS i źle znoszące pigułki o wyższym stężeniu hormonów oraz palaczki. Regulują cykl wahań hormonalnych w okresie przedmenopauzalnym.
Wady
Minipigułki należy stosować codziennie o tej samej porze z jak największą dokładnością. Nawet trzy godziny opóźnienia mogą znacznie obniżyć ich skuteczność.


Plastry hormonalne
To metoda antykoncepcji jest polecana kobietom niezdyscyplinowanym, które zapominają o regularnym zażywaniu pigułek hormonalnych. Ich działanie jest identyczne, jak pigułek hormonalnych. Ich skuteczności nie osłabiają wymioty (związane np. z niedyspozycją żołądkową lub atakiem migreny), zażywane leki (np. antybiotyki, środki uspokajające, przeciwzapalne, moczopędne) i alkohol.
Stosowanie
Plaster nakleja się raz na tydzień (na ramieniu, pośladku, łopatce lub podbrzuszu). Pierwszy plaster przykleja się w pierwszym dniu cyklu. Po trzech tygodniach należy zrobić tygodniową przerwę, w czasie której wystąpi krwawienie. Plaster rzadko odkleja się, dla pewności należy jednak codziennie sprawdzać, czy mocno przylega do skóry. Plaster zmienia się raz w tygodniu tego samego dnia; kolejny najlepiej przykleić w innym miejscu.
Działanie
Uwalniają przez skórę bezpośrednio do krwi stałą, niską dawkę estrogenu i progestagenu, przez co hamują owulację i utrudniają przedostanie się plemników do macicy. Są dobrym rozwiązaniem dla kobiet szczupłych i tych, które mają problemy z wątrobą (hormony ją omijają).
Zalety
Prosty sposób aplikacji. Hormony docierają do krwi przez skórę, omijając układ pokarmowy. Wskaźnik Pearla wynosi 0,88.
Wady
Tego rodzaju antykoncepcja może być nieskuteczna przy dużej nadwadze i otyłości, ponieważ hormony gorzej się wchłaniają przez tkankę tłuszczową. Jeśli skóra jest wrażliwa plaster może
ją podrażniać. Mogą także pojawić się plamienia i krwawienia niezwiązane z miesiączką. Jest to widoczna forma antykoncepcji, co nie każdej kobiecie odpowiada. Po kilku dniach stosowania plaster może ulec zabrudzeniu.

Zastrzyki hormonalne
To metoda dobra dla kobiet, które karmią piersią oraz tych, które mają problemy z wątrobą. Zawierają dużą dawkę tylko jednego hormonu (progestagenu).
Stosowanie
Zastrzyk wykonywany jest na zlecenie ginekologa raz na trzy miesiące zabezpieczając w tym czasie przed niechcianą ciążą. Po 12 tygodniach należy przyjąć następny zastrzyk.
Działanie
Nie dopuszcza do owulacji.
Zmienia charakter śluzu szyjkowego czyniąc go nieprzepuszczalnym dla plemników oraz śluzówkę macicy, nie pozwalając na do zagnieżdżenie się zarodka.
Zalety
Zmniejsza objawy PMS.
Zastrzyki antykoncepcyjne polecane są kobietom po porodzie (zastrzyk można podać w 6 tygodni po porodzie), karmiącym piersią, ponieważ zastrzyk nie wpływa na skład i objętość pokarmu. Wskaźnik Pearla wynosi 0,2 – 1.
Wady
Powoduje trwałą (trzymiesięczną) niepłodność.  Pełna płodność powraca dopiero po kilku miesiącach od zaprzestania przyjmowania zastrzyków. Może powodować tycie i bóle głowy.