Metody naturalne

To metody oparte na znajomości swojego organizmu, polecane głównie

zdyscyplinowanym i bardzo uważnym kobietom. Najlepiej stosować je łącznie

w celu zwiększenia prawdopodobieństwa trafnego rozpoznania dni płodnych

i niepłodnych.

Polegają głównie na obserwacji cyklu miesięcznego i określeniu okresu płodnego. Należy pamiętać, że plemniki mogą przeżyć w organizmie kobiety przez kilkadziesiąt godzin – nawet do 5 dni. Oznacza to, że kobieta chcąca zabezpieczyć się przed ciążą powinna przestać współżyć co najmniej na pięć dni przed owulacją. Przewidzenie owulacji na kilka dni przed jest trudne i dlatego skuteczność metod w pierwszym okresie cyklu jest bardzo mała. Po ustaleniu momentu owulacji, należy odczekać około 24 godzin, by komórka jajowa straciła zdolność do zapłodnienia.
Cykl miesiączkowy trwa średnio 28 dni. Okres ten liczony jest od pierwszego dnia wystąpienia krwawienia (pierwszy dzień cyklu), do dnia poprzedzającego następne krwawienie (ostatni dzień cyklu). Zmiany zachodzące w organizmie kobiety w cyklu miesiączkowym są kontrolowane 
przez hormony wytwarzane przez jajniki:

1. Estrogen - powoduje wzrost błony śluzowej macicy, a jednoczenie „informuje” organizm, kiedy dojrzewająca komórka zostanie uwolniona z jajnika. Zwykle następuje to w połowie cyklu i określane jest jako jajeczkowanie (owulacja).

2. Progestagen - wydzielany w drugiej połowie cyklu kontroluje dalsze zmiany zachodzące w błonie śluzowej macicy, przygotowując ją do ewentualnego przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej. Jeżeli w ciągu cyklu nie dojdzie do zapłodnienia, poziom hormonów obniża się, błona śluzowa macicy ulega złuszczeniu i zostaje wydalona z organizmu. Właśnie ten proces stanowi istotę krwawienia miesiączkowego. 

Do metod naturalnych zaliczana jest metoda termiczna (wskaźnik Pearla: 1 – 20). Polega ona na systematycznym, codziennym mierzeniu i dokładnym zapisywaniu temperatury ciała (tuż po przebudzeniu i przed wstaniem z łóżka, zawsze tym samym termometrem). Na początku stosowania metody termicznej najlepiej przez co najmniej sześć cykli współżyć tylko po owulacji.
U zdrowej kobiety w czasie jajeczkowania temperatura ciała nieznacznie spada, a następnie podnosi się nawet do 37,5°C utrzymując się na takim poziomie w drugiej połowie cyklu. Po upływie pierwszych trzech dni od owulacji rozpoczyna się okres niepłodny. Dzień owulacji można zauważyć jako skok temperatury do poziomu ponad 37°C. Okres zalecanej wstrzemięźliwości w kontaktach seksualnych to pięć dni przed owulacją oraz cztery dni po niej.

Inną naturalną metodą jest metoda objawowa Billingsów - ocena śluzu szyjkowego (wskaźnik Pearla: 1 - 25), opierająca się na obserwacji śluzu szyjki macicy. Obserwacja śluzu musi być prowadzona regularnie - codziennie i uważnie. Polega ona na pobieraniu (po umyciu rąk) fragmentu śluzu z przedsionka pochwy na opuszek palca lub na płatek ligniny. 
Tuż po miesiączce ilość naturalnej wydzieliny jest niewielka - jest to okres zwany fazą suchą. Śluz ma wtedy kolor biały i postać maleńkich, nieciągnących się grudek. Bezpośrednio przed, jak i po owulacji, czyli w środku cyklu, poziom estrogenu w organizmie kobiety osiąga największy poziom, a wydzielina gruczołów śluzowych w macicy zmienia się. Początek fazy płodnej rozpoczyna się, gdy kobieta może wyczuć narastającą wilgotność w obrębie pochwy i przedsionka pochwy. Śluz z matowego staje się wtedy przejrzysty i lepki. Wydzielina ta nie tylko reguluje wędrówkę plemników, ale także odżywia je. Jest podobna do surowego białka kurzego i łatwo daje się rozciągać tworząc długie nitki. Objawy te najczęściej trwają trzy dni, zaś najbardziej płodnym jest ostatni dzień, w którym śluz posiada wyżej opisane cechy (tzw. szczyt płodności). Zapłodnienie jest możliwe w ciągu trzech dni po szczycie.
Nie można stwierdzić, czy szczyt płodności już minął tak długo, jak utrzymuje się uczucie śliskości. Dzień szczytu można rozpoznać tylko w dniu następnym, gdy śluz zmieni się wyraźnie i zniknie odczucie śliskości u wejścia do pochwy. 
Cechy śluzu, w zależności od fazy cyklu miesięcznego:

Wady i zalety metod naturalnych
Metody te wymagają większej samodyscypliny niż inne środki. Nie powinny być polecane nastolatkom, kobietom karmiącym piersią, osobom o nieregularnych cyklach fizjologicznych czy wchodzącym w wiek przekwitania. Zaletą metod naturalnych jest fakt, iż nie wymagają ponoszenia kosztów, recept ani wizyt lekarskich. Są bezpieczne i nie niosą żadnego zagrożenia dla zdrowia, bo nie ingerują w pracę organizmu.